فرانک گری، معمار افسانه‌ای موزه گوگنهایم بیلبائو، در ۹۶ سالگی درگذشت

دسامبر 10, 2025

فرانک گری، تاثیرگذارترین معمار شش دهه‌ی اخیر، روز پنجشنبه ۵ دسامبر ۲۰۲۵ در سن ۹۶ سالگی در خانه‌ی خودش در سانتامونیکا درگذشت. علت مرگ یک بیماری کوتاه تنفسی بود. با رفتن او، معماری جهان یکی از خلاق‌ترین و سرکش‌ترین ذهن‌های تاریخش را از دست داد؛ کسی که ساختمان را از «جعبه‌ی بی‌روح» به «مجسمه‌ی زنده» تبدیل کرد.

او سال ۱۹۲۹ در تورنتو به دنیا آمد و سال ۱۹۶۲ دفترش را در لس‌آنجلس راه انداخت. اولین پروژه‌ای که همه را ماتش برد، بازسازی خانه‌ی شخصی خودش در سانتامونیکا (۱۹۷۸) بود؛ یک خانه‌ی معمولی را با ورق فلز موج‌دار، تخته سه‌لا و فنس زنجیری پوشاند و عملاً اعلام کرد: «من با قوانین قدیمی کار نمی‌کنم». این خانه هنوز هم نماد اصلی جنبش دیکانستراکتیویسم به حساب می‌آید.

اما لحظه‌ی جادویی زندگی حرفه‌ای او سال ۱۹۹۷ و افتتاح موزه گوگنهایم بیلبائو بود. حجم‌های تیتانیومی درخشان و مواج کنار رودخانه، یک شهر صنعتی رو به مرگ را به یکی از مهم‌ترین مقصدهای گردشگری دنیا تبدیل کرد. همه این پدیده را «اثر بیلبائو» نامیدند و فیلیپ جانسون گفت: «این بزرگ‌ترین ساختمان زمان ماست.»

در سال‌های بعد، گری همچنان بی‌وقفه خلق کرد: خانه‌ی رقص در پراگ، تالار کنسرت والت دیزنی در لس‌آنجلس، بنیاد لویی ویتون در پاریس، برج لوما در آرل فرانسه و پروژه‌ی در حال ساخت گوگنهایم ابوظبی. او همچنین در توسعه‌ی نرم‌افزار CATIA نقش داشت؛ ابزاری که امروز بدون آن طراحی فرم‌های پیچیده تقریباً غیرممکن است.

فرانک گری از همسرش برتا، پسرانش آلخاندرو و سام، دخترش برینا و خواهرش دورین به جا ماند. جهان یک نابغه‌ی بی‌پروا را از دست داد، اما بناهایی که او ساخت تا ابد نفس می‌کشند و داستان یک رویاپرداز سرکش را برای نسل‌های بعدی تعریف می‌کنند.